سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه اي

سازمانها از هر نوعي كه باشند بطور فزاينده‌اي علاقمند به دستيابي و اثبات عملكرد صريح ايمني و سلامت حرفه‌اي خود از طريق كنترل ريسكهاي ايمني و سلامت حرفه‌اي با توجه به خط‌مشي و اهداف ايمني و سلامت حرفه‌اي، خود مي‌باشند. آنها چنين عملي را در قالب قوانيني كه بطور روزافزون سختگيرانه‌تر مي‌شوند، ايجاد خط‌مشي‌هاي اقتصادي و ساير اقدامات جهت پرداختن به بهترين اعمال ايمني و سلامت حرفه‌اي و افزايش توجه طرفهاي ذينفع نسبت به موضوعات ايمني و سلامت حرفه‌اي، انجام مي‌دهند.

بسياري از سازمانها جهت ارزيابي عملكرد ايمني و سلامت حرفه‌اي خود، بازنگري‌ها يا مميزيهاي ايمني و سلامت حرفه‌اي، را انجام داده‌اند. به هر حال، ممكن است كه اين بازنگري‌ها و مميزي‌ها به تنهايي كافي نباشد تا براي يك سازمان، حصول اطمينان ايجاد گردد كه عملكرد آنها نه تنها الزامات قانوني و خط مشي را برآورده مي‌نمايد، بلكه اين امر ادامه نيز خواهد داشت.

اين فعاليتها براي اينكه موثر باشند، لازم است در قالب يك سيستم مديريت ساختاري انجام و با ساير فعاليتها سازمان تلفيق گردند.

استاندارد OHSAS، كه دربرگيرنده مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي است، به اين منظور تهيه شده است كه عناصر يك سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي اثربخش را براي سازمانها تامين نمايد تا بتوانند با ساير الزامات مديريت تلفيق گردند و سازمانها را در دستيابي به اهداف ايمني و سلامت حرفه‌اي و اهداف اقتصادي كمك نمايد. اين استاندارد، مانند ساير استانداردهاي بين المللي، با هدف بكارگيري جهت ايجاد موانع كاري غير تعرفه‌اي يا جهت افزايش يا تغيير تعهدات قانوني سازمان، تهيه نشده است.

استاندارد OHSAS، الزاماتي را جهت سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي مشخص مي‌نمايد. تا سازمان را قادر سازد كه خط‌مشي و اهداف خود را با در نظر گرفتن الزامات قانوني و اطلاعات مربوط به ريسكها‌ي ايمني و سلامت حرفه‌اي، ايجاد و اجرا نمايد. اين استاندارد با هدف بكارگيري در سازمانها با هر نوع و ابعادي بوده و با شرايط مختلف جغرافيايي، فرهنگي و اجتماعي سازگار مي‌باشد.

اساس چنين رويكردي در شكل 1 نشان داده شده است. موفقيت اين سيستم وابسته به تعهد در تمام سطوح و عملكردهاي سازمان، خصوصاً تعهد مديريت ارشد آن مي باشد. چنين سيستمي، سازمان را به توسعه خط مشي، ايجاد اهداف و فرآيندهائي جهت دستيابي به تعهدات خط مشي، انجام اقدامات موردنياز براي بهبود عملكرد سازمان و اثبات انطباق سيستم الزامات استاندارد OHSAS قادر مي سازد.

هدف كلي استاندارد OHSAS، پشتيباني و ارتقاء بهترين اعمال ايمني و سلامت حرفه‌اي در راستاي نيازهاي اجتماعي – اقتصادي مي‌باشد. لازم به يادآوري است كه مي‌توان به برخي از الزامات بطور همزمان پرداخت يا در هر زماني به آنها رجوع كرد.

ويرايش دوم استاندارد OHSAS بر شفاف سازي ويرايش اول متمركز بوده و با در نظر گرفتن ملاحظات مربوطه ISO 9001, ISO 14001, ILO-OSH و ساير استانداردها يا انتشارات سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي،‌ تهيه شده است تا سازگاري اين استاندارد را براي منافع جامعه كاربر، ارتقاء دهد.

تفاوت مهمي بين استاندارد OHSAS كه الزاماتي را براي يك سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي سازمان توصيف مي نمايد و مي‌تواند براي صدور گواهينامه/ ثبت و يا خوداظهاري آن بكار گرفته شود با يك راهنما كه مبناي دور گواهينامه نمي‌باشد اما به منظور ارائه كمك عام به يك سازمان جهت ايجاد يا بهبود سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي فراهم گرديده، وجوددارد.

مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي، طيف كاملي از موضوعات،‌شامل پيچيدگي‌هاي استراتژيك و رقابتي را در برمي‌گيرد.

يك سازمان مي‌تواند با اثبات اجراي موفق استاندارد ايمني و سلامت حرفه‌اي مناسب برقرار مي‌باشد. 

شكل 1: مدل سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي جهت استاندارد OHSAS

يادآوري: استاندارد OHSAS بر اساس متدولوژي معروف PDCA ( طرحريزي – اجرا – بررسي – اقدام) بوده و بصورت اختصار مي‌تواند به شرح ذيل بيان گردد:

§     طرحريزي: ايجاد اهداف و فرايندهاي موردنياز جهت دستيابي به نتايج برطبق خط مشي ايمني و سلامت حرفه‌اي سازمان

§        اجرا: اجراي فرآيندها

§        بررسي: پايش و اندازه‌گيري فرايندهاي مرتبط با خط‌مشي، اهداف، الزامات قانوني و ساير الزامات و گزارش نتايج.

§        اقدام: انجام اقدامات جهت  بهبود مداوم عملكرد ايمني و سلامت حرفه‌اي.

بسياري از سازمانها عمليات خود را با استفاده از سيستم فرايندها و تعاملاتشان اداره مي‌نمايند كه مي‌توان بعنوان رويكرد فرايندي تلقي گردد. ISO 9001، استفاده از رويكرد فرآيند را ارتقاء مي‌دهد. از آنجائيكه PDCA مي‌تواند براي همه فرايندها بكار گرفته شود لذا اين دو متدولوژي با هم سازگار مي‌باشند.

استاندارد OHSAS شامل الزاماتي است كه بتواند بطور عيني مودمييزي قرار گيرد. با وجود اين، استاندارد، الزامات مطلقي را براي عملكرد ايمني و سلامت حرفه‌اي، سازمان فراتر از آنچه كه در خط‌مشي، متعهد شده،‌ يا رعايت الزامات قانوني كاربردي و ساير الزاماتي كه سازمان آنرا پذيرفته، تعهد به پيشگيري از آسيب و بيماري و تعهد به بهبود مداوم، ايجاد نمي‌نمايد.

بنابراين، دو سازمان با عملياتهاي مشابه ولي عملكرد ايمني و سلامت حرفه‌اي متفاوت، هر دو مي‌توانند با الزامات اين استاندارد انطباق داشته باشند.

استاندارد ايمني و سلامت حرفه‌اي، شامل الزامات خاصي جهت ساير سيستمهاي مديريتي از قبيل سيستم‌هاي مديريت، كيفيت، محيط زيست، امنيت يا مديريت مالي نمي‌گردد، اگر چه عناصر آن مي‌تواند با چنين سيستم هاي مديريتي هم راستا يا تلفيق گردد.

سازمان مي‌تواند سيستم‌هاي مديريت موجود خود را جهت ايجاد يك سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي كه با الزامات استاندارد OHSAS انطباق دارد، وفق دهد. با اين حال خاطر نشان مي شود كه استفاده از عناصر مختلف سيستم هاي مديريت، ممكن است به تناسب اهداف و مقاصد طرفهاي ذينفع متفاوت باشد.

سطح جزئيات و پيچيدگي سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي، ميزان مستندات و منابع تخصيص يافته به فاكتورهاي از قبيل دامنه كاربرد سيستم، ابعاد سازمان، ماهيت فعاليتهاي آن، محصولات و خدمات و فرهنگ سازماني بستگي دارد. اين موضوع مي تواند مشخصاً براي سازمانهاي با اندازه كوچك و متوسط كاربرد داشته باشد.

سيمان شرق نيز  به ايجاد و برقراري سيستم مديريت ايمني و بهداشت حرفه اي بر اساس OHSAS18001,1999 اقدام كرد و در قالب اين سيستم به شناسايي فرآيندهاي سازمان ، ارزيابي ريسك و كنترل آنها اهتمام نمود

با استفاده از تكنيك FMEA به ارزيابي ريسك هر عامل زيان آور و يا ريسكي پرداخت و نسبت به تعيين احتمال وقوع (probability of occurrence) ،‌شدت حادثه (severity) و احتمال كشف (detection) آنها مبادرت نموده است و در همين راستا به مشخص كردن سطح ريسك بر اساس ارزيابي PRN(risk priority number)  كنترل هاي مقتضي تعيين و اجرا شده است.

سيمان شرق در شهريور 1385 در قالب سيستم مديريت يكپارچه(IMS) و پس از انجام فرآيند مميزي ئ با صحه گذاري توسط شركت QMI كانادا موفق به ثبت سيستم و اخذ گواهينامه  OHSAS18001,1999 گرديد. سيمان شرق از آن زمان و بر مبناي الگوي مذكور و نيز بر مبناي چرخه دمينگ (PDCA) به شكل مستمر به طرح ريزي اهداف مديريت ايمني و بهداشت شغلي  ، انجام فعاليت ها،‌كنترل و پايش و بالاخره بازنگري و اقدامات اصلاحي مرتبط اهتمام مي ورزد.

شركت سيمان شرق در راستاي بهبوبد مستمر اين سيستم در حال انجام تمهيدات لازم جهت ارتقاء OHSAS 18001,1999 به استاندارد  OHSAS 18001,2007  مي باشد .

سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه اي

سازمانها از هر نوعي كه باشند بطور فزاينده‌اي علاقمند به دستيابي و اثبات عملكرد صريح ايمني و سلامت حرفه‌اي خود از طريق كنترل ريسكهاي ايمني و سلامت حرفه‌اي با توجه به خط‌مشي و اهداف ايمني و سلامت حرفه‌اي، خود مي‌باشند. آنها چنين عملي را در قالب قوانيني كه بطور روزافزون سختگيرانه‌تر مي‌شوند، ايجاد خط‌مشي‌هاي اقتصادي و ساير اقدامات جهت پرداختن به بهترين اعمال ايمني و سلامت حرفه‌اي و افزايش توجه طرفهاي ذينفع نسبت به موضوعات ايمني و سلامت حرفه‌اي، انجام مي‌دهند.

بسياري از سازمانها جهت ارزيابي عملكرد ايمني و سلامت حرفه‌اي خود، بازنگري‌ها يا مميزيهاي ايمني و سلامت حرفه‌اي، را انجام داده‌اند. به هر حال، ممكن است كه اين بازنگري‌ها و مميزي‌ها به تنهايي كافي نباشد تا براي يك سازمان، حصول اطمينان ايجاد گردد كه عملكرد آنها نه تنها الزامات قانوني و خط مشي را برآورده مي‌نمايد، بلكه اين امر ادامه نيز خواهد داشت.

اين فعاليتها براي اينكه موثر باشند، لازم است در قالب يك سيستم مديريت ساختاري انجام و با ساير فعاليتها سازمان تلفيق گردند.

استاندارد OHSAS، كه دربرگيرنده مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي است، به اين منظور تهيه شده است كه عناصر يك سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي اثربخش را براي سازمانها تامين نمايد تا بتوانند با ساير الزامات مديريت تلفيق گردند و سازمانها را در دستيابي به اهداف ايمني و سلامت حرفه‌اي و اهداف اقتصادي كمك نمايد. اين استاندارد، مانند ساير استانداردهاي بين المللي، با هدف بكارگيري جهت ايجاد موانع كاري غير تعرفه‌اي يا جهت افزايش يا تغيير تعهدات قانوني سازمان، تهيه نشده است.

استاندارد OHSAS، الزاماتي را جهت سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي مشخص مي‌نمايد. تا سازمان را قادر سازد كه خط‌مشي و اهداف خود را با در نظر گرفتن الزامات قانوني و اطلاعات مربوط به ريسكها‌ي ايمني و سلامت حرفه‌اي، ايجاد و اجرا نمايد. اين استاندارد با هدف بكارگيري در سازمانها با هر نوع و ابعادي بوده و با شرايط مختلف جغرافيايي، فرهنگي و اجتماعي سازگار مي‌باشد.

اساس چنين رويكردي در شكل 1 نشان داده شده است. موفقيت اين سيستم وابسته به تعهد در تمام سطوح و عملكردهاي سازمان، خصوصاً تعهد مديريت ارشد آن مي باشد. چنين سيستمي، سازمان را به توسعه خط مشي، ايجاد اهداف و فرآيندهائي جهت دستيابي به تعهدات خط مشي، انجام اقدامات موردنياز براي بهبود عملكرد سازمان و اثبات انطباق سيستم الزامات استاندارد OHSAS قادر مي سازد.

هدف كلي استاندارد OHSAS، پشتيباني و ارتقاء بهترين اعمال ايمني و سلامت حرفه‌اي در راستاي نيازهاي اجتماعي – اقتصادي مي‌باشد. لازم به يادآوري است كه مي‌توان به برخي از الزامات بطور همزمان پرداخت يا در هر زماني به آنها رجوع كرد.

ويرايش دوم استاندارد OHSAS بر شفاف سازي ويرايش اول متمركز بوده و با در نظر گرفتن ملاحظات مربوطه ISO 9001, ISO 14001, ILO-OSH و ساير استانداردها يا انتشارات سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي،‌ تهيه شده است تا سازگاري اين استاندارد را براي منافع جامعه كاربر، ارتقاء دهد.

تفاوت مهمي بين استاندارد OHSAS كه الزاماتي را براي يك سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي سازمان توصيف مي نمايد و مي‌تواند براي صدور گواهينامه/ ثبت و يا خوداظهاري آن بكار گرفته شود با يك راهنما كه مبناي دور گواهينامه نمي‌باشد اما به منظور ارائه كمك عام به يك سازمان جهت ايجاد يا بهبود سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي فراهم گرديده، وجوددارد.

مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي، طيف كاملي از موضوعات،‌شامل پيچيدگي‌هاي استراتژيك و رقابتي را در برمي‌گيرد.

يك سازمان مي‌تواند با اثبات اجراي موفق استاندارد ايمني و سلامت حرفه‌اي مناسب برقرار مي‌باشد. 

شكل 1: مدل سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي جهت استاندارد OHSAS

يادآوري: استاندارد OHSAS بر اساس متدولوژي معروف PDCA ( طرحريزي – اجرا – بررسي – اقدام) بوده و بصورت اختصار مي‌تواند به شرح ذيل بيان گردد:

§     طرحريزي: ايجاد اهداف و فرايندهاي موردنياز جهت دستيابي به نتايج برطبق خط مشي ايمني و سلامت حرفه‌اي سازمان

§        اجرا: اجراي فرآيندها

§        بررسي: پايش و اندازه‌گيري فرايندهاي مرتبط با خط‌مشي، اهداف، الزامات قانوني و ساير الزامات و گزارش نتايج.

§        اقدام: انجام اقدامات جهت  بهبود مداوم عملكرد ايمني و سلامت حرفه‌اي.

بسياري از سازمانها عمليات خود را با استفاده از سيستم فرايندها و تعاملاتشان اداره مي‌نمايند كه مي‌توان بعنوان رويكرد فرايندي تلقي گردد. ISO 9001، استفاده از رويكرد فرآيند را ارتقاء مي‌دهد. از آنجائيكه PDCA مي‌تواند براي همه فرايندها بكار گرفته شود لذا اين دو متدولوژي با هم سازگار مي‌باشند.

استاندارد OHSAS شامل الزاماتي است كه بتواند بطور عيني مودمييزي قرار گيرد. با وجود اين، استاندارد، الزامات مطلقي را براي عملكرد ايمني و سلامت حرفه‌اي، سازمان فراتر از آنچه كه در خط‌مشي، متعهد شده،‌ يا رعايت الزامات قانوني كاربردي و ساير الزاماتي كه سازمان آنرا پذيرفته، تعهد به پيشگيري از آسيب و بيماري و تعهد به بهبود مداوم، ايجاد نمي‌نمايد.

بنابراين، دو سازمان با عملياتهاي مشابه ولي عملكرد ايمني و سلامت حرفه‌اي متفاوت، هر دو مي‌توانند با الزامات اين استاندارد انطباق داشته باشند.

استاندارد ايمني و سلامت حرفه‌اي، شامل الزامات خاصي جهت ساير سيستمهاي مديريتي از قبيل سيستم‌هاي مديريت، كيفيت، محيط زيست، امنيت يا مديريت مالي نمي‌گردد، اگر چه عناصر آن مي‌تواند با چنين سيستم هاي مديريتي هم راستا يا تلفيق گردد.

سازمان مي‌تواند سيستم‌هاي مديريت موجود خود را جهت ايجاد يك سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي كه با الزامات استاندارد OHSAS انطباق دارد، وفق دهد. با اين حال خاطر نشان مي شود كه استفاده از عناصر مختلف سيستم هاي مديريت، ممكن است به تناسب اهداف و مقاصد طرفهاي ذينفع متفاوت باشد.

سطح جزئيات و پيچيدگي سيستم مديريت ايمني و سلامت حرفه‌اي، ميزان مستندات و منابع تخصيص يافته به فاكتورهاي از قبيل دامنه كاربرد سيستم، ابعاد سازمان، ماهيت فعاليتهاي آن، محصولات و خدمات و فرهنگ سازماني بستگي دارد. اين موضوع مي تواند مشخصاً براي سازمانهاي با اندازه كوچك و متوسط كاربرد داشته باشد.

سيمان شرق نيز  به ايجاد و برقراري سيستم مديريت ايمني و بهداشت حرفه اي بر اساس OHSAS18001,1999 اقدام كرد و در قالب اين سيستم به شناسايي فرآيندهاي سازمان ، ارزيابي ريسك و كنترل آنها اهتمام نمود

با استفاده از تكنيك FMEA به ارزيابي ريسك هر عامل زيان آور و يا ريسكي پرداخت و نسبت به تعيين احتمال وقوع (probability of occurrence) ،‌شدت حادثه (severity) و احتمال كشف (detection) آنها مبادرت نموده است و در همين راستا به مشخص كردن سطح ريسك بر اساس ارزيابي PRN(risk priority number)  كنترل هاي مقتضي تعيين و اجرا شده است.

سيمان شرق در شهريور 1385 در قالب سيستم مديريت يكپارچه(IMS) و پس از انجام فرآيند مميزي ئ با صحه گذاري توسط شركت QMI كانادا موفق به ثبت سيستم و اخذ گواهينامه  OHSAS18001,1999 گرديد. سيمان شرق از آن زمان و بر مبناي الگوي مذكور و نيز بر مبناي چرخه دمينگ (PDCA) به شكل مستمر به طرح ريزي اهداف مديريت ايمني و بهداشت شغلي  ، انجام فعاليت ها،‌كنترل و پايش و بالاخره بازنگري و اقدامات اصلاحي مرتبط اهتمام مي ورزد.

شركت سيمان شرق در راستاي بهبوبد مستمر اين سيستم در حال انجام تمهيدات لازم جهت ارتقاء OHSAS 18001,1999 به استاندارد  OHSAS 18001,2007  مي باشد .